Home » Filosofie » Basis- en beroepsopleidingen » BOF Systematiek 2010-2011 » Rechtvaardige samenleving

De rechtvaardige samenleving

Politieke filosofie

22 en 23 januari 2011, aanvang 10.30 uur, einde 13.30 uur
Docent: Jan Flameling

Is politiek louter een spel om de macht, of zijn wij in staat tot hogere doelen – zoals een rechtvaardige samenleving? De juiste verhouding tussen macht en rechtvaardigheid is de kernkwestie van de politiek sinds de Oude Atheners een democratische ‘publieke ruimte’ inrichtten, waar ze zich niet alleen als ‘mens’ konden uitlaten over het goede leven, maar ook als ‘burger’ over het goede samenleven. In de twintigste eeuw wordt deze ‘aristotelische’ benadering nieuw leven ingeblazen door Hannah Arendt en Martha Nussbaum.

In het spoor van het Verlichtingsdenken en de opvattingen van Karl Marx wordt tevens de mogelijkheid van een radicale verandering van de maat-schappelijke machtverhoudingen op verschillende wijzen door Jürgen Habermas en Michel Foucault geanalyseerd. Aan de hand van drie invloedrijke theorieën over politiek – liberalisme, communitarisme en republikanisme – wordt de Anglo-Amerikaanse benadering gepresen-teerd. De vraag: ‘Houdt vrijheid in dat de overheid zich helemaal niet met het leven van burgers mag bemoeien, of zijn we pas vrij als wij ons met de overheid bemoeien?’ levert verschillende antwoorden op.

Maar ook de opvattingen van Machiavelli, Hobbes en Carl Schmitt zullen de revue passeren. Tot slot zal Hans Achterhuis – bij een breed publiek bekend vanwege zijn behandeling van maatschappelijke en politieke vraagstukken in vele artikelen en boeken – een lezing houden.

Programma

Zaterdag 22 januari

10.00 uur     Aankomst
10.30 uur     De ‘aristotelische’ benadering: Macht en de plaats van de ontmoeting (Hannah Arendt) en de ‘capabilities approach’ (Martha Nussbaum)
12.30 uur     Lunch
14.00 uur     De maatschappijkritische benadering: De kolonisering van de leefwereld door het systeem (Jürgen Habermas) en disciplinering en normalisering in de samenleving in de moderne tijd (Michel Foucault)
15.15 uur     Pauze
15.30 uur     De Anglo-Amerikaanse benadering: Liberalisme (het autonome individu en de politiek als noodzakelijk kwaad), communitarisme (de mens is pas mens in een gemeenschap) en republikanisme (goed burgerschap en de publieke ruimte)
18.00 uur     Diner
20.00 uur     ‘De schok van het politieke’: Leon Heuts, Politiek als mechanica van de macht, de ‘Leviathan’ en het vriend-vijand onderscheid
21.30 uur     Aan de bar

Zondag 23 januari

08.00 uur     Ontbijt
09.30 uur     Ochtendprogramma
12.30 uur     Lunch
13.30 uur     Vragenuurtje (alleen voor deelnemers gehele basisopleiding)

Personalia

Drs. Jan Flameling studeerde wijsbegeerte in Groningen, Keulen, Berkeley en Amsterdam. In maart 1994 richtte hij het Filosofisch Bureau Ataraxia op. Sindsdien organiseert hij ‘denkvakanties’ in Griekenland en India en seminars filosofie in Nederland. Ook geeft hij workshops aan organisatieadviseurs, artsen en apothekers en cursussen aan de Internationale School voor Wijsbegeerte.
Hij vat het als zijn taak op om samen met de deelnemers te onderzoeken wat de implicaties kunnen zijn van de opvattingen van hedendaagse denkers voor ons dagelijks leven.

Gastdocenten onder voorbehoud.

Prof. dr. Hans Achterhuis is hoogleraar systematische filosofie aan de Universiteit van Twente. Zijn onderzoek richt zich vooral op de sociale en politieke filosofie en de filosofie van de technologie. Zijn publicaties bestrijken een breed spectrum in de domeinen gezondheidszorg, arbeid en filosofie van de derde wereld. In 1967 legde hij zijn doctoraat af over Albert Camus. Zijn meest recente boeken gaan over de utopie (’De erfenis van de utopie’) en de spanning tussen de moraal en de politiek in verband met de oorlog in Kosovo (”Politiek van Goede bedoelingen’). Hij is co-auteur van American Philosophy of Technology; The Empirical Turn, met bijdragen over Albert Borgmann, Hubert Dreyfus, Andrew Feenberg, Donna Haraway, Don Ihde en Langdon Winner.